Ecel

Başlatan Harut, 05 Aralık 2018, 10:56:55

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Aşağı git

Harut

4. Ecel


"Maktul eceliyle ölmüştür"

Yani, maktul ölümü için takdir (tayin ve tesbit) edilen vakit­te ölmüştür. Mutezile'den bazılarının, "Allah Taâlâ, onun ecelini kes­miş (ve ömrünü t"Maktul eceliyle ölmüştür"

Yani, maktul ölümü için takdir (tayin amamlamadan öldürmüştür)" şeklindeki iddiaları doğru değildir.

Delillerimiz: Allah Taâlâ, ezelî ilmine göre ve tereddüt etmeden yani bir kayda ve şarta bağlamadan insanların ecelleri konusunda hükmünü vermiş (ve ömürlerini tesbit etmiş) tir. Nakli delilimiz: "On­ların eceli geldiği zaman ne bir saat geciktirilir, ne de bir saat ve an) öne alınır"  (A'raf, 7/34; Yunus, 10/49; Nahl, 16/64).

Mutezile'nin delilleri: Nakli delil: Bazı ibadet ve taatîarm ömrü arttıracağı ve uzatacağı konusunda hadisler vardır.  ("Sadaka ömrü uzatır" gibi) [72]. Aklî delilleri: Maktul eceliyle ölseydi, katil yeril­meyi, ceza görmeyi, diyeti ve kısası hak etmezdi. Zira, maktulün ölü­mü katilin yaratmasiyle ve kesbiyle olmamıştır.

Cevap; Allah Taâlâ ezelî ilmi ile biliyordu ki, insan, belli bir iba­deti ve taatı yapmasa (meselâ) ömrü kırk sene olacak. Fakat Allah, insanın o taatı işleyeceğini ve bunun sonucu olarak da ömrünün (meselâ) yetmiş sene olacağını bilmiş, (onun ömrünü buna göre tak­dir ederek kırk senenin) ziyadesini bu taata nisbet etmiştir. Zira Allah Taâlâ biliyordu ki, o taat olmasa, (ömründeki bu) fazlalık olma­yacaktır.

İkinci itiraza cevap: Katilin ceza görmesi ve tazminat Ödemesi mecburiyeti, men edilen bir işe teşebbüs etmesinden (haddi tecavüz etmesinden) ve (sünnetullah dediğimiz) tabiat kanunları gereğince, Allah Taâlâ'nın akebinde ölümü yarattığı bir fiili kesbetmiş olmasın­dandır. Zira kati ve öldürme, halk ve yaratma bakımından olma­sa bile, kesb yönünden katilin fiilidir.

"Ölüm, ölü ile kâimdir"

Ölüm Allah Taâlâ tarafından yaratılır. Ne yaratma ne de kesb yönünden insanın bunda tesiri ve rolü yoktur. Bu manâya göre ölüm ('ademi ve bir yok olma hali değil, tersine bir var olma halidir ve onun için de) vucudîdir. "Allah, ölümü ve hayatı yarattı" (Mülk, 67/2) âyeti bunun delilidir. Kelâmcılarm çoğunluğuna göre ölüm 'ademidir, (bir yok oluş ve olma'yış halidir). "Allah, ölümün yaratıcı­sıdır", ifadesi "takdir edicisidir" manâsına gelmektedir.

"Ecel bir ve tektir"

"Biri ölüm, diğeri öldürülme (mevt ve kati) olmak üzere mak­tulun iki eceli  vardır. Maktul kati  edilmeseydi, ölüm şeklinde vukua gelecek, eceline kadar yaşayacaktı", diyen Mutezile'den Ka'bî'nin görüşü doğru olmadığı gibi filozofların şu kanâati da yanlıştır: "Bir canlının, biri tabiî diğeri ihtiramı (inkıtaa uğrayan; kesik) olmak üzere iki eceli mevcuttur.

Tabiî ecel: İnsanın yaratılışında mevcut olan hararetin sönmesi ve rutubetin çözülmesi, suretiyle ortaya çıkar. (Yaşlılık sebebiyle fi­zikî bünyenin fonksiyonunu yitirmesi şeklinde zuhur eder. Tıpkı ya­ğı tükenen bir lambanın sönmesi gibi).

İhtiramı ecel: Hastalık, felaket ve ölüm kazaları şeklinde ortaya çıkar",(Tabii ecel bir, ihtiramı ecel birçoktur)[73]

[72] "Müslüman kişinin sadakası ömrü uzatır". Bk. Camiu's-sağîr, I, 44; "Yakınları ziyaret etmek (sıla-yı rahim) ömrü uzatır" Bk. Aclunî, I. 22.

Zayıf olduğunda şüphe olmayan, uydurma olmaları da kuvvetle muh­temel olan bu tür hadisler, Mutezile görüşünü desteklemek için ortaya konulmuştur.

Yalnız şöyle bir sahih hadis rivayet edilmektedir: "Kim elinin geniş, rızkının bol olmasını ve ecelinin geç gelmesini arzu ederse sıla-yı rahimde bulunsun". (Buharı, Büyü', 31; Müslim, Birr, 6). Bu hadis tamamiyle ahlâkî bir muhteva taşımaktadır. Metafizikle ilgisi yoktur. Ömrün uzaması, vücudun güçlü, kuvvetli ve sıhhatli olması, Ömrün bereketli olması  şeklinde yorumlanmıştır.

[73] Ecel   konusunda  Sünnî kaynakların Mutezile  mezhebinin  görüşü hak­kında, verdikleri bilgi eksik ve yetersizdir.

Mutezile âlimlerinden Kadı Abdulcebbar (Öl. 415/1025) bu konuda, Şurhu usûu'l-Hamsc isimli eserinde (Kahire, 1956, s. 780) şu bilgiyi verir:

"Ecel vakit ve vade mânasına gelir. Tabiî bir şekilde ve herhangi bir müdahale olmaksızın ölen de, kati suretiyle vefat eden de kendi ece­liyle ölmüş olur. Bunda ihtilaf yoktur. Zira bir adamın eceli öldüğü zamandir. Her iki surette de insan öleceği vakitde vefat etmiştir. thtılaf konusu olan husus şudur; Kati ve idam suretiyle öldürülen bir kişi, şayet öldürülmemiş olsaydı acaba ölüm ve yaşama karşısındaki durum nasıl olurdu?

1. Üstadımız  Ebu Hüzeyi Allaf'a göre katil  öldürmeseydi,  yine de maktul kesinlikle ölürdü. Aksi halde katilin eceli kesmemesi ve ömrü kısaltması icab eder. Bu ise imkânsızdır.

2. Bağdadîı Mutezile âlimlerine göre,  katil öldürmeseydi, maktul ke­sinlikle yaşardı.

3. Bize  göre katil öldürmeseydi,  maktulün yaşaması da  kati  edildiği anda ölmesi de mümkündür. Bu konuda kesin bir şey söylenemez, iki şıktan birinin doğruluğuna kat'iyetle hükmedilemez.

Ebu Huzeyl'in görüşü doğru değildir. Bu görüş doğru olsaydı, yabancı birinin ağılma girerek davarlarını kesen bir kişinin mal sahibine kö­tülük değil iyilik yapmış olması lâzım gelirdi. Çünkü bu zat sürü sa­hibinin hayvanlarım boğazlamamış olsaydı, davarlar murdar olarak ecel anında ölmüş olacaklardı. Halbuki bu durumun yanlış, aksinin doğru olduğu bilinen bir husustur.

Bağdat'daki Mutezile âlimleri şöyle derlerdi: Katil öldürmeseydi, mak­tul kesinlikle yaşardı. Şayet yaşamamış olsaydı, katil olan kişinin haksız ve zâlim olmaması icabederdi. Halbuki katilin haksız ve zâlim ol­duğu konusunda bilgi ve delil sahibiyiz. Bir de şu var: Çok sayıdaki insanın bir anda ölmeleri normal olarak düşünülemez ama öldürülme­leri pekâlâ düşünülebilir. Su halde, katil öldürmeseydi, maktul yaşa­yabilirdi, sözü nasıl doğru olabilir?

 Cevap: Kâtil dam öldürmekle haksızlık zulm yapmış olur. Zira öldürdüğü kişiye fayda değil, zarar vermiştir. Bu hareketiyle maktulden bir zararı defetmiş değildir. Ayrıca maktul öldürülmeyi hak etmiş de sayılmaz. Ayrıca katil, Allah Taâlâ tarafından öldürülmenin karşılığı olan ecirden maktulü mahrum etmiş olduğu için de zâlim durumuna düşmüştür. Kaldı ki, biz katil tarafından öldürülmüş olan kişinin ya­şama şansına da sahip olduğunu, bu hayattan faydalanmasının imkân dahilinde bulunduğunu muhtemel görmekteyiz.

İnsan topluluğunun bir anda öldürülmeleri' mümkün olduğu gibi bit anda ölmeleri de mümkün ve vakidir. Salgın hastalıklar zamanında bu durum görülür. Şu var ki, âdet çok sayıdaki insanın öldürülmeleri, ölüm vakalarının ise daha  ziyade tek tek meydana  gelmesi  şeklinde cereyan etmektedir.

Biri çıkarda, 'Ecel Allah'ın kazası ve kaderiyle midir?' derse, meseleyi izah ederek şu cevabı vermen icab eder: Eğer kaza ile halk ve yaratma fiilini kasdediyorsan, evet, öyledir. Zira ecel felekin hareketlerinden ibarettir ve bu hareketler Allah Taâlâ'nm bir lutfudur. Eğer bu sözle "icabı", yani Allah'ın vacib kılması mânasını kasdediyorsan, cevabımız hayırdır. Eğer bu sözle "i'lâmı", yani ölüm anını bildirme işini kasdedi­yorsan, o takdirde şu cevabı veririz: Mümkündür ki Allah Taâlâ yaşa­ma ve Ölümle ilgili halimizi bazı meleklere bildirmede yarar görmüş, belli  bir   müddete   kadar  yaşayacağımız  ve   ondan   sonra   öleceğimizi onlara haber vermiştir".

Görülüyor ki, Mutezile mezhebinin ecel konusunda bir tek değil, bir­den çok görüşü vardır ve bunlardan biri Eş'arî ve Maturidî akaidine de uygundur. Mutezile tek bir alternatif üzerinde durmamış, mese­leyi, çok yönlü olarak ele almıştır. Halbuki bütün Sünnî kelâm ve akâid âlimleri Mutezilenin sadece Bağdad koluna mensub olanların benimsedikleri ecelle ilgili görüşü naklederek reddettiler. Bu ise Mu­tezile mezhebinin yanlış ve eksik bilinmesine ve anlaşılmasına sebep olmuştur. Burada bizim maksadımız Mutezileyi savunmak ya da red etmek değildir. Sadece, kendi kaynak eserlerine dayanarak- benimse­dikleri görüşleri olduğu gibi, fazlasız ve noksansız nakletmek ve ta­nıtmaktır, îlmî ve dinî mânadaki dürüstlüğün gereği budur. Bir görü­şü, aslına uygun biçimde tanıtmak bir şey, o görüşün tenkidini ve münakaşasını yapmak başka" bir şeydir. Mutezileye ait görüşler tam ve eksiksiz nakledilip tanıtılmayınca, onlarla ilgili tenkitlerin ve red­diyelerin de tam. ve eksiksiz olmayacağı aşikârdır. Sünnilerin diğer kelâm ve akâid kitaplarında olduğu gibi, Şerhu'l-Akâid'de de Mute­zileye ait görüşler ve bunların dayandığı aklî ve naklî deliller sürekli olarak eksik bir şekilde nakledilmiştir. Bu ise îslâm mezheplerinin, yekdiğerini ya yanlış veya eksik tanımalarına yol açmıştır. Doğru ve tam tanıma yaklaşma ve anlaşma; hatalı ve eksik tanıma uzaklaşma ve yabancılaşma sebebidir.

Ecel konusunda Mutezilenin bir görüşte İsrar etmeyerek farklı gö­rüşler üzerinde durması, onların akılcı ve hürriyetçi düşünce biçim­lerinin bir sonucudur. Abdulcebbar gayet rahat bir şekilde eski Mu­tezile   âlimlerine   muhalefet  edebilmektedir. Sadreddin Taftazani, Kelâm İlmi ve İslâm Akaidi (Şerhu'l-Akaid, Hazırlayan Süleyman Uludağ), Dergâh Yayınları: 222-225.





Kaynak : İlim Dünyası Web Kütüphanesi

Kaynak: https://www.tebyin.com/index.php?topic=443.0

  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

ESRA ÜNÜVAR Koü

Ölüm her aklına geldiğinde ah edip vah edip inleme;bu halinle Rabbini incitmiş olacaksın.Ecel kapıyı çaldığı zaman evi telaşa
verme;o geldiği zaman,sen çoktan gitmiş olacaksın.
                                       
Necip Fazıl Kısakürek

                                       
  • Üniversite: Kocaeli Üniversitesi

Fz

Doğarken sen ağlıyordun,başkalari gülüyordu..
Öyle bir hayat yaşa ki öldüğünde sen gülesin, başkaları ağlasın..
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Hameliyyun Bd

Ya Rabbi Müslüman olarak doğduk, müslüman olarak canımızı al ve bizi sâlihler zümresine ilhâk eyle.
Selam ve dua ile..
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

İlliyyun Gül

Her ümmet için bir ecel vardır.Onların ecelleri gelince ne bir saat ertelenebilirier nede öne alınabilirler (Araf-34)



 
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Sahra

Rabbimin takdir ettiği kadar olan ömrümüzü hayırda ve rızası doğrultusunda son nefeste iman üzere ölecek şekilde bir hayat süre bilmeyi nasip etsin inş dua ile..
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Özge

Allah indinde her canlı için tâyin edilmiş bir ecel vardır. Eceli geldiğinde dünya hayatı son bulur. "Eğer Allah, insanları, yaptıkları her haksızlıkta cezalandırsaydı, yeryüzünde tek canlı bırakmazdı. Fakat onları takdir edilen bir süreye kadar erteler. Ecelleri (süreleri) geldiği zaman da bir an dahi ne geri kalırlar, ne de ileri geçerler" (en-Nahl, 16/61).
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Meryem Afşar KOÜ


Ne var ki pazarlığa girişecek ecelle, Sermayem tek kelime ALLAH AZZE VE CELLE....

   (NECİP FAZIL KISAKÜREK)

****

Ecel günü zırhı delen ok, eceli gelmeyenin gömleğinden bile geçmez. Sadi
Ecel günü zırhı delen ok, eceli gelmeyenin gömleğinden bile geçmez....
     (SADİ)
  • Üniversite: Hiçbiri

Melek

Rabbim bizlere hayırlı amellerle hayırlı ecel nasip etsin.. Allah razı olsun
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi
Hizmet , Nimettir...

Selime Kou

Rabbim son nefeste iman ile ölmeyi nasip etsin
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Zuleyha Uzun KOÜ

Allah cumlemize hayirlj bir hayat,hayirli bir omur nasip etsin
  • Üniversite: Kocaeli Üniversitesi

Yukarı git