İslam Tarihi-2 3.Ünite Özeti

Başlatan ღ۩ Tebyin ۩ღ, 31 Ekim 2019, 22:24:23

« önceki - sonraki »

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Aşağı git

ღ۩ Tebyin ۩ღ

İslam Tarihi-2 3.Ünite Özeti
Hz. Osman Dönemi (644-656)

Hz Osman'ın Hayatı ve Kişiliği
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
Osman b. Affan b. Ebu'l-Âs. Annesi: Erva binti Kurayz (Hz. Peygamberin halası Ümmü Hakim'in kızı)'dir. Fil Vak'asından altı yıl sonra doğmuştur. Kureyş kabilesinin Benî Ümeyye koluna mensuptur. Soyu Hz. Peygamber'le dördüncü kuşakta birleşir. Gençliğinde babasıyla ticaretle uğraşmış. Mekkenin önemli tüccarları arasına girmiştir. İslami dağvetin ilk yıllarında Hz Ebu Bekirin davetiyle islamla şereflenmiştir.Hatta Emevi ailesinden islama ilk giren odur.Vahiy katibidir. Aşere-i mübeşşeredendir. Hulefai raşidinin 3.südür.

Peygamber efendimizin kızı Rukiye ve Ümmü gülsüm ile evlenerek (Zinnureyn) İki nur sahibi lakabını aldı. İslamiyetin 5.yılında 615 de Habeşistana Hanımıyla birlıkte hicret etti.Bir yıl sonrada Mekkeye dönerek, Medineye hicret etti. Servetini bu davaya harcayanlardandı. Bir Yahudiden Rume kuyusunu satın alarak mü'minlere bağışladı. Tebük seferinde ordunun ihtiyaçlarının üçte birini karşıladı.
Hudeybiye'de Mekke'ye elçi olarak gönderildi. Müşriklerin onu öldürdüğüne dair haber gelince Peygamber Efendimiz bütün sahabelerden, savaştan kaçmamak, müşriklerle savaşmadan Hudeybiye'den ayrılmamak üzere "ölümüne" biat aldı. Bu biata "Bey'atu'r-rıdvân" denildi.

Halife Seçilmesi (644-656)

Hz Ömerin daha önce belirlediği Aşerei mübeşşereden hayatta olanlar:
Ali,Osman, Talha,Zübeyr,Abdurrahman ve  Saad dan oluşmaktaydı. Şurada ayrıca sadece oy kullanma hakkı olan Ömerin oğlu Abdullah da dahildi. Hz Ömerin ölümüyle bu 6 kişi 3 gün içinde halifeyi seçeceklerdi. Bu süre içinde de namazları Süheybi Rumi kıldıracaktı. Abdurrahman b. Avf aralarında hakem tayin edildi. Abdurrahman halktan ve kabile reislerinin ileri gelenlerinden çok sayıda kişiyle görüştü.
İlk Hz Aliyi, sonra Hz. Osmanı çağırıp (ikisininde Allahın kitabına ve Rasulünün sünnetine uyma, ayrıca ilk iki halifenin siyasetini takip etme konusunda teminat istedi. Hz Ali'nin: Gücümün ve bilgimin yettiği kadar.. Hz Osmanın Tereddütsüz cevabı üzerine Osman halife tayin edildi.(23/644). Böylece Ümeyyeoğulları yeniden iktidara gelmiş oldu.
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
Hz. Osman'ın Halife Seçilmesinin Nedenleri

Beyan: Hakem Abdurrahman b. Avf'ın Hz. Ali'den Allah'ın kitabı, Rasulü'nün sünnetine uyma ve kendinden önceki iki halifenin yolunda gitme hususunda söz istemesi sonucunda Hz. Ali'nin «gücüm yettiğince» cevabını vermesi, Hz. Osman'ın ise aynı soruya tereddütsüz olur demesi.
Yaş: Hz. Osman'ın yaşça daha büyük ve daha tecrübeli olması. Arap siyaset geleneğinde yaşın ve tecrübenin önemi gereğince. Hz. Osman 70 yaşında halife olmuştur, 82 yaşında şehit edilmiştir.
Geçmiş Olaylar: Hz. Ali'ye karşı toplumda özellikle Ümeyyeoğullarında var olan hoşnutsuzluk. Çünkü özellikle Bedir, Uhud ve Hendek gibi savaşlarda Hz. Ali'nin Müslümanların müşrik akrabalarından birçok kişiyi öldürmesinin toplum içinde bir hoşnutsuzluğa sebep olmuştur.
Şura üyelerinin akrabalık ilişkisi
Emevilerin Haşimilerden nüfusça daha fazla olması: Seçim süresince Emevi ailesinden olanların Hz. Osman'ın seçimi için oldukça propaganda yapmış olmaları ve o dönemde Medine'de Emevilerin Haşimilerden nüfusça daha fazla olması dolayısıyla Halifeliğe Hz. Osman seçilmiştir. Abdulaziz ed-Duri Beni Ümeyye'nin toplumdaki ağırlığı ve propagandası olduğunu bildirir. Cabiri de Haşimoğulları-Ümeyyeoğulları siyasi rekabeti gereği İbn Avf'ın kamuoyu doğrultusunda Hz. Osman'ı seçtiğini belirtir.

Yönetim Anlayışı:
Resmen olmasada fiilen aile saltanatına dönüşmüştür. Çünkü Emevi oğullarının köklü bir siyasi geçmişi vardı. Bunun içinde her ne kadar istemesede Hz Osman onların etkisinde kalıyordu. Bu hususta Saad bin Ebi Vakas ile Velid Bin Ukbe Kufe valisin değişmesinden dolayı şöyle demişlerdir: "Sizler bu görevleri artık mülk haline getirdiniz." Yine Said bin El as Kufe arazisinin "Kureyşin bahçesi" olduğu sözü önemlidir. Bundan dolayı Hz Osman yönetiminin aldığı kararlar meşruiyyetten uzak kalmıştır. Diğer taraftan Emevi-Haşimi rekabeti. Kureyşli olan ve olmayan Araplar rekabetine dönüşmüştür.
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
Dahili Problemler ve Sebepleri

Sükunut Yılları - 24-29/644-49: Hz. Osman'ın ilk altı yılı Hz. Ömer döneminin bir devamı olarak sükûnetle ve fetihlerle geçmiştir. Bu dönem, İslam coğrafyasının en çok genişlediği dönemdir.
Karışıklık (Fitne) Yılları - 30-35/650-655: Hz. Osman'ın iktidarının ikinci altı yıllık dönemi ise, iç karışıklıklar ve huzursuzluklarla geçmiştir.

Bu konudaki bize ulaşan rivayetler:(Ebu mihnef,Vakidi,ve Seyf b.Ömer)tarafından gelmiştir. Bunlara göre Osman her konuda suçlanmış ve fırsatçılara hedef gösterilmiştir. Talha'ya isyancı denilmiş. Sözde: Hz Ali Osmanı eleştirmiştir. Gerçek olan o dönem fitne ateşini sürekli aktif kılan Abdullah İbni Sebedir.
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
1. Halifenin Şahsi Uygulamasından Kaynaklanan Şikayetler
A) Devlet yönetimine Ümeyye oğullarının getirilmesi
Kufe  Valiliğine: Said b.Ebu Vakkasın yerine ,Anne bir kardeş Velid b.Ukbe b. Ebu Muayt, ve Said b. As.
Basra Valiliğine: Ebu Musa el Eşarinin yerine anne tarafından akraba Abdullah b. Amir.
Mısır Valiliğine: Amr b. As ın yerine süt kardeş Abdullah b. Sad b.Ebi Serh
Devlet Katipliğine: Mervan b.Hakem getirilmiştir.
Hz Osman tüm bunları muhtemelen idareyi daha iyi sağlamak için bu değişiklikleri yapmıştır.
Hz Osman akrabaya ve sılayı rahime çok düşkündü. Lakin atadıkları kişiler hep sabıkalı idiler.
Velid b.Ukbe: Münafık olduğu ayetle sabit.(33/18).Abdullah b. Sad irtidat etmiş. Mervan b. Hakem sürgüne gönderilmiştir.

B) Devlet İmkanlarının Ümeyyeoğullarına Tahsis Edilmesi
Beytülmalden amca Hakeme 100 bin dirhem. Damat Abdullah b.Halide 400-600 bin dirhem.Fedek arazisi Mervana, Medine çarşısının geliri  Mervan'ın kardeşi Harise. İfrikiyye ganimetleri Abdullah b. Sad ve Mervan b. Hakeme verilmesi. Yine Mervan'ın borcunun halife tarafından silinmesi. Bütün bunlar Ümeyyeoğullarının Hz Osmanın sıla-i rahim anlayışının istismarı ile oluşmuştur.
C) Mushafların yaktırılması
D) Hz. Peygamberin yüzüğünü Ureys kuyusuna düşürmesi.
E) Ebu Zer gibi bazı sahabeleri sürgüne göndermesi.
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
2. İdarecilerin Uygulamalarından Kaynaklanan Problemler
Valilerin icraatları halkda hoşnutsuzluk oluşturdu. Mesela, Kufeliler vali Velid b. Ukbe'nin sarhoş olarak namaz kıldırdığı iddasında bulunmuş. ''Halife sarhoş bir kişiyi idareye layık görüyor'' şeklinde olumsuz bir kanaat oluşmuştu. Said b. El As'ın''Kufe arazisi Kureyşin bahçesidir'' sözü üzerine Malik b. El Haris Eşter'in ''Allahın bize kılıçlarımızla bahşettiği bu arazilerin nasıl olurda Kureyşin olduğunu söylersin'' sözü üzerine tartışma çıktığı bunların bir söz düellosu değil Kureyşe karşı biriken organize bir muhalefetin işaretidir.
Mısır valisi Abdullah b. Sa'dın irtidatdan sonra tekrar valiliğe ve komutanlığa getirilişine tepkiler, onun idare ettiği orduda savaşmak istemeyen Hz. Ebu Bekir'n oğlu Muhammed gibi kişiler muhalefet etmişlerdir.
Amr b. As. Hz. Aişe, Talha ve Zübeyr gibi sahabilerde idareyi eleştirmişlerdir. Medinede Mervan b. Hakemin yönetimi eleştirilmiş Ammar b. Yasir'in dövülmesi Abdullah b. Mesud'un Kur'anın çoğaltılması meselesinde maaşının kesilmesi, Hz. Aişenin de benzer bir uygulamaya maruz kalması eleştirilmiştir. Abdullah b. Sebe Hz. Alinin Peygamber varisi olduğunu Hz. Osmanın görevden alınarak Hz Alinin halife olmasını idda ederek Haşimi-Emevi mücadelesini körüklemiştir.

İçtimai İktisadi ve Dini Alanda Değişimler
* Toplumsal yapının değişimi: Sahabenin azalması, yetişen nesillerin sahabe terbiyesinden mahrum bir şekilde hayata hakim olmaları olumsuz bir ortamın oluşmasına sebep olmuştur.
Bu dönemde güven ortamı kaybolmuş, gücü elinde bulunduranlar toplumun güvenini tehdit eder boyuta gelmişlerdir.

* Ekonomik değişimler: Refah toplumuna dönüş: İslam'ın zekât müessesesi ve altın-gümüş stokunu yasaklaması, karaborsanın men edilmesi, faizin yasaklanması, birinci hedef olarak fakir ve yoksulların durumunun düzeltilmesi gibi ekonomiye dair uygulamalarının temelinde refah topluma geçişle değişiklikler meydana gelmiştir.

* Hz. Ömer dönemi maaş uygulamalarının neticeleri: Maaş uygulamasının ve ashabın asıl meslekleri olan ticaret üzerinden zenginliğini artırması ekonomik gücün Kureyş'in tekeline geçmesine sebep olmuştur.

* Yeni etnik kimliklerin toplumda varlığı (İranlılar, Rumlar, Berberiler)
* Yerleşim mekanlarının değişimi.
* Kabilecilik asabiyetinin etkin hale gelmesi (Emevi-Haşimi rekabeti)
* Fetihlerin durması ile iç meselelere yönelme.
* Din anlayışının yorumlayışının değişmesi.
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
Problemleri Çözme Çabaları
a) Yönetim muhaliflerinin sürgün edilmesi.
* Ebu Zer el-Gıfari'nin Rebeze'ye sürgünü: Ümeyyelileri (ateş taşıyan kervan) olarak niteleyen Ebu Zer'i Rebezeye sürgün etmişlerdir. Aksine Peygamberin sırlarını ifşa ettiği için sürgüne gönderilen Ömer ve Ebu Bekir döneminde Medineye giremeyen Hakem b. Ebul Asın affedilmesi eleştirilmiştir.
* Kufeli muhaliflerin Şama sürgün edilmesi: Yönetime muhalif olanlar: Ebu Zeyneb, Ebul Vera, Mlik b. El Haris Eşter gibi kişiler Şama sürgün edilmiştir.
b) Eyaletlere müfettişlerin gönderilmesi: Kufeye Muhammed b. Mesleme, Şama Abdullah b. Ömer, Basraya Üsame b. Zeyd, Mısıra Ammar b. Yasir gözlemci olarak gönderilmiştir. Ammar'ın vali ile tartıştığı bilinmekte, diğerlerinin ise olumsuz bir rapor getirmedikleri bildirilmiş. Tüm bu icraatlar Emevi ailesine dayalı bir geçişe zemin hazırlamıştır.
c) Valilerle toplantı yapılması: Davet edilenler: Muaviye b. Ebu Süfyan, Abdullah b. Amir, Abdullah b. Sad, Said b. El-As. Amr b. As. Hz. Osman İslam coğrafyası üzerindeki bu fitnelerin önüne geçilmesi için merkezi valilerle toplantı yapmış ancak bir sonuca varamamıştır.

d.İdareye Karşı İsyan ve Şehit Edilmesi: -Said b. El-As'ın Kufe şehrine girememesi ve Ebu Musa el-Eşari'nin vali atanmasının talebi Hz. Osman için ağır bir siyasi darbe ve iflastır.

*Bundan sonra ikinci olay Mısır'da. Valiyi halifeye şikâyet.
*Halife, valiyi ikaz etti. Ancak vali, dikkate almadığı gibi, şikayet edenlerden birisini öldürdü. Bunun üzerine 1000 kişilik bir topluluk ile başkente geldiler.
*Mısır, Kufe ve Basra aralarında mektuplaşmalar ve 656'da şehrin etrafında toplanma.
*Toplanma nedeni olarak Hz. Ali'den mektup almalarını ifade etmeleri gelmektedir. Sahabenin ileri gelenleri adına mektupların yazıldığı haber alındı.
*Hz. Osman'ın Hz. Ali ile görüşmesi ve isyancıları sekinete erdirmesi.
*Abdullah b. Sad yerine Muhammed b. Ebubekir'i vali olarak ataması. Bunun üzerine isyancılar şehri terk ettiler. 3 günlük mesafe sonrasında bir kölenin uhdesindeki mektubun doğurduğu gerginlik.

*Ayrıca Kufe ve Basralıların da geri dönüşü. İsyancılar Hz. Osman'a "Mektubu sen yazmadıysan zaaf gösterdin, böyle işler çevirenlere karşı gaflet içindesin istifa et. Yok sen yazdıysan haksız yere bizim öldürülmemizi emrettiğin için görevden ayrılman gerekir." demeleri.
Halifeden memnuniyetsizlik var. Halife ise yanlış yapmadığını ifade ediyor. Talep ve buna verilen cevap. Bu durum bir tıkanma ve kriz halidir.
Netice itibariyle ince planlanmış bir komplo izlenimi uyandırıyor. Emevilerin Hz. Ali aleyhinde menfi propagandaları olmuştur. Son çare vilayetlerden
asker çağırmaktır. Ancak bu da sonuç vermeyecek ve Hz. Osman isyancılar tarafından şehit edilecektir.
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
Fetihler

İran Fetihleri: Hz Osmanın ilk 6 yılı sükunet ve  fetihlerle gerçekleşmiştir. Hz Ömer döneminde başlayan İran bölgesinin fethi tamamlandı. Hemedan ve Kirman fethedildi. Belucista'nın da ele geçirilmesiyle Sasanilerin son hükümdarı 2. Yerdücerd 31/651 Merv de öldürülmesiyle Sasani imparatorluğu tamamen fethedildi.

Horasan Fetihleri: Ahnef b. Kays komutasında ki ordu Horasanı Toharistanı Ermenistan Gürcistan Dağıstan ve Azerbaycanı bu dönemde fethetti. Said b. El As döneminde de Taberistan fetedildi. Özellikle Abdurrahman b.b Rebia El Bahili komutasında Hazar hakanı üzerine ordu gönderildi. Ancak İslam ordusu Hazar Türklerine karşı bu savaşda yenilgiye uğradı.

Anadolu Fetihleri: Hz Osman'ın emriyle Muaviye Habib b. Mesleme komutasındaki orduyu ERMENİYA üzerine gönderdi. Erzurumu alarak Tiflise kadar ilerledi. Ayrıca Maltya, Antakya ya kadar olan yerler fethedildi. Ancak müslüman nüfusun az olması nedeniyle buralar haraca bağlanarak ganimetler teslim alındı.

Kıbrıs,Rodos ve Sicilya'nın fethi: Hz Ömer zamanında izin çıkmayan deniz seferleri Osman zamanında yapılmaya başlanmış,Muaviye komutasında 28-648 Kıbrısa sefer düzenlenmiş,barış yoluyla fethedilerek vergiye bağlanmıştır.Aynı dönemde Rodos ve Sicilya fethedilmiştir. Akabinde Girit ve Kos adaları fethedilmiştir.Kıbrıs'ın vergi vermemesi üzerine tekrar sefer düzenlenip fethi gerçekleşmiştir.Mısır valisi Abdullah b.Sa'd Bizansa karşı "Zatus -savari" diye anılan büyük bir deniz savaşını kazanmıştır.Ve bu savaşta Finike -Antalya bir rivayete göre İskenderiye fethedildi.

Mağrib( Kuzey Afrika) Fetihleri: Mağrib (Kuzey Afrika); el-Mağribu'l-Edna (Libya), el-Mağribu'l-Evsat (Tunus ve Cezayir), Yani İfrikiye ve el-Mağribu'l-Aksa (Fas ve Moritanya) olmak üzere üç bölgeden oluşmaktadır. Hz. Osman döneminde Kuzey Afrika fetihleri, Hz. Ömer döneminde kaldığı yerden devam etmiştir. Hz. Ömer döneminde fethedilen İskenderiye 24/645 yılında Mısır Valisi Amr b. el-Âs'ın Medine'de bulunması sebebiyle tekrar Bizans'ın eline geçmişti. Amr b. el-Âs, yaptığı seferle İskenderiye'yi Bizanslılardan geri aldı. Hz. Osman tarafından Amr b. el-Âs, Mısır valiliğinden alındı. Onun yerine Abdullah b. Sa'd b. Ebî Serh atandı. Abdullah, Kuzey Afrika bölgesine bir sefer gerçekleştirdi. Hz. Osman da Abdullah b. Zübeyr komutasında bir orduyu Afrika fethine destek olmak için gönderdi. Bu orduda Hz. Hasan, Hz. Hüseyin, İbn Abbas ve İbn Ömer gibi sahabiler de vardı. Bu ordunun desteğiyle Trablusgarp fethedildi. Büyük miktarda ganimet elde edildi. Bölge haraca bağlandı. Bu harekatla bölge halkı arasında İslam yayıldı. Daha sonra İslam ordusu Sudan topraklarına kadar ilerleyerek Kartaca'yı fethetti. Mısır halkı geçmişindeki irtidat olayından dolayı Abdullah b. Sa'd'ın valiliğine rıza göstermedi. Çünkü o, Mekke'nin fethi günü Resulullah'ın "görüldükleri yerde öldürülmelerini emrettiği" kimselerdendi..
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
Hz Osman'ın katledilmesi
Hz. Osman'ın hilafetinin özellikle son altı yılında akrabalarını valiliklere ataması ve kabilesinden olan insanlara ihsanlarda bulunması isyanın başta gelen sebeplerindendir. İrtidat eden Abdullah b. Sa'd'ın Mısır'a vali olması; Kûfe valiliğine "Kûfe arazisi Kureyş'in arka bahçesidir" diyen Sa'id b. el-Âs'ın atanması halkta hoşnutsuzluk meydana getirmişti. Buralarda başlayan isyan Basra'yı da sardı. Hz. Osman'ın 34 (654)'te Medine'de gerçekleştirdiği valiler toplantısından da tatmin edici bir sonuç çıkmadı. İsyancıların isteği üzerine Kûfe valisi değişti. Mısırlıların vali değişmesi talebini Hz. Osman reddetti.
Basra ve Kûfe ile irtibatlı olan Mısırlı bir grup h. 35 yılında valilerinin görevlerinden alınması isteğiyle Medine'ye doğru harekete geçti. Hz. Osman, onların bu isteğini reddetti. İsyancılarla anlaşma sağlanamaması üzerine Hz. Osman, Hz. Ali'den bir anlamda arabuluculuk yapmasını istedi. Sonuçta Mısır'a Muhammed b. Ebubekir'in atanmasında mutabık kalındı. İsyancılar, Hz. Ali'nin garanti vermesi üzerine şehirlerine dönmek için yola koyuldular. Mısırlılar dönüş yolunda beraberlerinde olan Hz. Osman'ın kölesinin davranışlarından şüphelendiler. Kölenin üzerinde buldukları bir mektup, olayı farklı bir boyuta taşıdı. Halife adına Mısır Valisine bir mektup yazılmış, altına da Hz. Osman'ın mührü basılmıştı. İsyancılar mektubu alarak büyük bir hiddetle Medine'ye döndüler. Hz. Osman'ın evini muhasara eden isyancılar onu şehit ettiler (35/656).

TEBN MASTER İTAM  
KONULARLA ÖĞRENİM  YÖNTEMİ

Kaynak: Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi ( İzinsiz almak bu emeğin rızasını ihlal etmektir.)
Çalışmalar Tebyin.com üzerinden 7 / 24 faydalanmak isteyenlere açıktır.

Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesine yönlendirebilirsiniz.
Paylaşımlarımızın sitemiz dışında yayınlanmasını uygun değildir. Hak ihlali yapmamanızı tavsiye ederiz...
Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com
Ey kardeşim ; Selam ve Esenlik üzerine olsun...
Takdir , Teşekkür ve Dua etmek erdemli olmanın gereğidir. Haset etmek yerine Gıbta etmek kardeşliğin ve inancın gereğidir.

Haset sahibini zehirler , hasidi bitirir. Müslümanın inanan kardeşine hüsnü halde bulunması gereklidir. Güzel kardeşim içindeki benden kurtulmak için hasidi ve zannı terket güzel kardeşim. Takdir  , Teşekkür ve Dua etmek saadet sahibi insanların ahlakıdır. Övgü ve yergi acizlerin halidir. Bir kulun iyiliğini gördüyseniz , faydasına erdiyseniz
ona ya misliyle cevap veriniz yada nankörlük etmeyiniz... Biz kul makamındaki kimsenin övgüsüyle övünemeyecek, yergisiyle yerilmeyecek kadar düstürluyuz
bi iznillah. Bizler her kardeşimizi  Allah için sevmekteyiz.

TEBN MASTER İTAM  
KONULARLA ÖĞRENİM  YÖNTEMİ


Ennas  & Tebyin Master İlitam Ailesi Ekibi Tarafından Hazırlanmıştır. https://www.tebyin.com

Kaynak: https://www.tebyin.com/index.php?topic=3243.msg37874

  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Zeynep İpek Koü

İtinayla hazırlamış sorular. Emeği geçen arkadaşlardan mevlam razı olsun
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Zuleyha Uzun KOÜ

Emegi gecenlerden Allah razi olsun
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

serap şabanoglu kou

Özetler çok güzel ALLAH razı olsun.

Gülşah

Çok güzel hazırlanmış emeği geçen hocalarımıza duacıyız selametle...
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

şerife biner koü


AliAzakKoü

Allah razı olsun .iyiki varsınız Tebyin Ekibi ..
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Melek

Güzel anlaşılır özetler için teşekkür ederim.. Emeklerinize sağlık.
  • Üniversite: Kocaeli İlahiyat Fakültesi

Sema Kara

Rabbim Razı olsun hocalarımızdan
  • Üniversite: Kocaeli Üniversitesi

Yukarı git